Marie's produktie van meneer de Uil

 

 

Eind jaren zestig, toen ik nog verbonden was aan de Oscar Studio’s, kreeg ik de freelance-opdracht om een uil te ontwerpen en maken voor een nieuw te maken poppenserie op TV die “de Fabeltjeskrant” zou moeten gaan heten. Thijs Chanowski van de gelijknamige televisiestudio trad hierbij op als mijn opdrachtgever. Zijn firma was benaderd door bedenker en schrijver Leen Valkenier van het format om de produktie ter hand te nemen (afb.4) . Beide bedrijven kenden elkaar goed en waren gevestigd aan de Amsterdamse Amstel om en nabij de oude mosterdfabriek, waar ook ik nog enige tijd een kamer gehuurd had.

 

De briefing aan mij was kort en bondig en had eigenlijk alleen betrekking op technische aspecten. Artistiek gezien werd ik volledig vrijgelaten. Zo had men geen idee wel type uil het moest worden, welke materialen men prefereerde of welke kleurstelling wenselijk was. Over de oplevering van het personnage was men beduidend stelliger. Die moest binnen vier weken een feit zijn. Als vergoeding kon ik kiezen voor een bedrag ineens of een bescheiden royalty-percentage. Ik koos voor zekerheid en nam de opdracht aan voor het voorgestelde bedrag van tachtig harde guldens ....

Marie Troost werkt aan de snavel van Meneer de Uil
Meneer de Uil van ontwerpster Marie Troost is af

Een teleurstellende oplevering bij Chanoswki

 

De deadline had ik zonder de hulp van mijn vriendin Akke van dam- Reeskamp niet gehaald. Zij hielp mij nog aan de vooravond voor de oplevering van meneer de uil de laatste veren te knippen en te lijmen. De volgende dag reed ik in mijn witte lelijke eend, met meneer de uil naast mij als medepassagier, naar Chanowski Produktions om die persoonlijk te overhandigen. Voor mijn afreis had ik nog wel kans gezien mijn creatuur even snel op film vast te leggen voor het nageslacht op een wiebelige krukje in de achtertuin(afb.3). Bij aankomst was het ontvangst bovenal zakelijk en kort. Op of aanmerkingen werden er niet gemaakt en ontving ik mijn afgesproken honorarium. Op de terugreis was ik best emotioneel. Je krijgt als kunstenaar toch een sterke band met je werk waar je je ziel en zaligheid inlegt. Ook toen was dat echt niet anders. Eerlijk gezegd verzachtte dit gevoel niet echt toen ik bij de beginopnames van de Fabeltjeskrant werd uitgenodigd en herenigd werd met “mijn uil”. In de opnamestudio nam ik nog wat kiekjes (afb.5).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Afb.3: Meneer de Uil is af en wiebelt op een kruk in mijn achtertuin

 

Geen interesse de andere personnages te ontwerpen

 

In de nazomer van datzelfde jaar werd ik telefonisch benaderd door Chanowski of ik interesse had de overige personnages te ontwikkelen voor de televisieserie. Omdat ik inmiddels hoogzwanger was van mijn tweede kind Ardan, meldde ik hem “nu even niet ...”. Een latere samenwerking heeft nooit meer plaatsgevonden en anderen vervaardigden, voortbordurend op dezelfde stijlvorm als de uil, de overige 59 personnages. Betreurd heb ik dit nooit. Jaren later klopte acteur Frans van Dusschoten (de stemvertolker van meneer de uil) nog op mijn deur voor het maken van een manshoge meneer de uil-pak. Hij had die nodig voor een optocht door Amsterdam en had over mij gehoord. Toen ook ik die samen met Corné had gemaakt en Frans die paste op mijn nieuwe huis aan de Amsterdamse Looierstraat bleek dat niet zo’n succes. De onmenselijk grote vleugels, gemaakt van perplex, ontwrichte bijna de armen van die arme man.

 

Afb. 2: Marie werkt aan de lastige snavel van de animatie-uil

 

In dierentuin Artis kwam het ontwerp tot leven

Al snel besloot ik mijn voormalige collega en goede vriend Corné Bruyn-Plomp, die bij Oscar Studio destijds verantwoordelijk was voor de belichting van de reklameanimaties en de techniek, te benaderen voor het frame van de pop. Ikzelf nam mijzelf voor mij in te lezen over het dier en dagelijks uitstapjes naar dierentuin “Artis” te maken om al schetsend te ontdekken wat nu echt karakteristiek was voor een uil. Gewapend met houtskool, a1-krantenpapier en een kartonnenonderbord met elastieken , trok ik een week lang er in alle vroegte op uit samen met mijn driejarige zoon Akief in de kinderwagen.

Vele schetsen en menig uurtjes later kwam ik tot de conclusie dat de toekomstige nieuwslezer van Nederland sprekend op een Oehoe moest gaan lijken. Alles was “groots” aan hem. Vooral de ogen,de vleugels en de sierlijke oorpluimen waren “majestueus”. Bovendien viel mij op dat louter de ogen bewogen als ik telkens passeerde en het onderlijf en het hoofd stokstijf bleven. Wel zat ik met een dilemma. De kenmerkende schutkleuren bruin en zwart zouden filmisch te veel beperkingen hebben. In afwijking daarvan koos ik radicaal voor de twee complementaire kleuren geel en blauw. Een volkomen onrealistische, tegen de natuurwetten indruisende kleurstelling, als men beseft dat uilen juist schuil en nachtdieren zijn.

 

Het maken was best een klus

 

Na de ontwerpfase, en de oplevering van het frame door Corné, volgde in Naarden-vesting de maakfase in de zomer van 1967. Ik koos voor dun vilt (schapenhaar), kocht die in op mijn geliefde Amsterdamse Albert Cuyp en begon aan mijn klus die uiteindelijk zo’n twee weken tijd in beslag zou nemen. Ik kan mij nog goed herinneren dat vooral de snavel van de goedgebekte uil een behoorlijke klus was (afb.2). Als aninatiepop moest die immers makkelijk en vaak versteld kunnen worden.

 

De Fabeltjeskrant anno 2015

 

Het succes van de poppenserie voor de kijkbuiskinderen bleek onverwacht groot. Ook mij verbaasde dat aanvankelijk. Op het hoogtepunt had de Fabeltjeskrant miljoenen trouwe kijkers die zich dagelijks op de hoogte stelden van de avonturen in het dierenbos. Ook ging de serie internationaal en viel het meermaals in de prijzen. Meer dan1600 afleveringen zijn geproduceerd, waarvan uiteindelijk Loek de Levita het merendeel voor zijn rekening heeft genomen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Afb 4: Thijs Chanowski (L) en Leen Valkenier (R)

 

Anno 2015, bijna 50 jaar na dato, is de serie nog steeds springlevend. De rechten zijn inmddels overgegaan naar Robin de Levita, de gevierde theater en televisieproducent van ondermeer “Soldaat van Oranje” en het huidige “Anne”. Hij meldde me dat hij “een zwak heeft voor dit stukje nationaal erfgoed” en na een theathershow in 2007 thans bezig is een digitale versie uit te brengen.

 

Thijs & Leen zijn blij met de Televisiering

Afb.1: Marie Troost werkt in Naarden aan de vleugels van Meneer de Uil (zomer 1967)

De speciale band tussen MarieTroost en Meneer de Uil van de Fabeltjeskrant

_________________________

 

Meer over de kunstenaar >>

_________________________

 

Ander werk van Marie zien >>

_________________________

 

De zijden hangrollen van Marie

_________________________

Marie Troost werkt aan de Meneer de Uil van de Fabeltjeskrant

Afb.5: Kiekjes die ik maakte in de opnamestudio van Chanowski.

Tel : (+31) 0343-515782

E-mail: marie@kunstvanmarie.nl